Why Financial Literacy Matters for Young People Before They Start Earning

ਅੱਜ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਹਰ ਨੌਜਵਾਨ ਆਪਣੇ career ਅਤੇ income ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ serious ਹੈ। ਕੋਈ ਚੰਗੀ job ਲੈਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਕੋਈ ਆਪਣਾ business ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੋਈ ਆਪਣੀਆਂ skills ਨੂੰ income ਦਾ ਸਾਧਨ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਕਮਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ ਸਮਝਣੀ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਹੈ financial literacy।

Financial literacy ਦਾ ਮਤਲਬ ਸਿਰਫ਼ ਪੈਸੇ ਬਚਾਉਣਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਮਝਣਾ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ਕਿ ਆਮਦਨ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ manage ਕਰਨਾ ਹੈ, ਕਿੰਨਾ ਖਰਚ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਕਿੰਨਾ ਬਚਾਉਣਾ ਹੈ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਲਈ ਪੈਸੇ ਦੀ planning ਕਿਵੇਂ ਕਰਨੀ ਹੈ।

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨੌਜਵਾਨ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ salary ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ financial planning ਬਾਰੇ ਸੋਚਦੇ ਹੀ ਨਹੀਂ। ਪਹਿਲੀ ਕਮਾਈ ਨਾਲ ਨਵਾਂ phone, shopping, outings ਜਾਂ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਖਰੀਦਣਾ ਆਮ ਗੱਲ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਖਰਚੇ ਗਲਤ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਪਰ ਜੇ ਪੂਰੀ income ਬਿਨਾਂ planning ਦੇ ਖਰਚ ਹੋ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਅੱਗੇ ਚੱਲ ਕੇ ਪੈਸੇ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਪੈਦਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।

Income Is Not the Same as Wealth

ਕਮਾਈ ਹੋਣਾ ਅਤੇ financial stability ਹੋਣਾ ਦੋ ਵੱਖਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਹਨ।

ਮੰਨ ਲਓ ਕਿਸੇ ਨੌਜਵਾਨ ਦੀ ਮਹੀਨੇ ਦੀ income ₹40,000 ਹੈ। ਜੇ ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਉਸਦੇ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਪੈਸੇ ਖਰਚ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ₹40,000 ਕਮਾਉਣ ਨਾਲ ਉਸਦੀ financial position ਮਜ਼ਬੂਤ ਨਹੀਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀ।

ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਘੱਟ income ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਆਪਣੇ ਖਰਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸਮਝਦਾਰੀ ਨਾਲ manage ਕਰਦਾ ਹੈ, ਕੁਝ ਪੈਸਾ ਬਚਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ future goals ਲਈ planning ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਉਸਦੀ financial stability ਵਧ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਇਸ ਲਈ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਲਈ ਇਹ ਸਮਝਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਵੱਧ ਕਮਾਈ ਦੇ ਨਾਲ ਪੈਸੇ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣਾ ਵੀ ਸਿੱਖਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।

Understand Where Your Money Goes

Financial planning ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਿਸੇ ਵੱਡੇ investment plan ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਇਹ ਆਪਣੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਖਰਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਲਈ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਖਰਚੇ note ਕਰੋ। ਘਰ ਦਾ ਖਰਚਾ, travel, food, shopping, subscriptions, entertainment ਅਤੇ ਹੋਰ ਛੋਟੇ ਖਰਚੇ ਵੀ ਲਿਖੋ।

ਅਕਸਰ ਸਾਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਛੋਟੇ ਖਰਚਿਆਂ ਨਾਲ ਕੀ ਫ਼ਰਕ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਸਾਰੇ ਖਰਚਿਆਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਦੇਖਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਾਫ਼ੀ ਪੈਸਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ‘ਤੇ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਇਸ exercise ਨਾਲ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੈਸਾ ਕਿੱਥੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਖਰਚ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿੱਥੇ control ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

Build an Emergency Fund

ਨੌਜਵਾਨ ਉਮਰ ਵਿੱਚ emergency fund ਬਾਰੇ ਘੱਟ ਲੋਕ ਸੋਚਦੇ ਹਨ। ਕਿਉਂਕਿ ਕਮਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੇ ਹੀ future ਕਾਫ਼ੀ ਦੂਰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।

ਪਰ ਅਚਾਨਕ medical expense, job ਵਿੱਚ break, ਘਰ ਦੀ ਕੋਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਲੋੜ ਜਾਂ ਕੋਈ ਹੋਰ unexpected situation ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਜੇ savings ਨਾ ਹੋਣ ਤਾਂ loan ਜਾਂ credit ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੋਣਾ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਇਸ ਲਈ ਕਮਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਇੱਕ emergency fund ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਰਕਮ ਰੱਖਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ। ਹਰ ਮਹੀਨੇ income ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਵੱਖਰਾ ਰੱਖ ਕੇ ਇਸ fund ਨੂੰ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਵਧਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

Learn the Difference Between Needs and Wants

Financial discipline ਦਾ ਇੱਕ simple rule ਹੈ, ਆਪਣੀਆਂ needs ਅਤੇ wants ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਕ ਸਮਝਣਾ।

ਘਰ ਦਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਖਰਚਾ, basic food, travel ਅਤੇ essential bills needs ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਮਹਿੰਗਾ phone, ਬਿਨਾਂ ਲੋੜ shopping ਜਾਂ ਹਰ ਹਫ਼ਤੇ unnecessary outings wants ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।

ਇਸਦਾ ਇਹ ਮਤਲਬ ਨਹੀਂ ਕਿ ਨੌਜਵਾਨ ਆਪਣੀ ਪਸੰਦ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ‘ਤੇ ਪੈਸਾ ਖਰਚ ਨਾ ਕਰਨ। ਆਪਣੀ ਕਮਾਈ enjoy ਕਰਨੀ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਗੱਲ ਸਿਰਫ਼ balance ਦੀ ਹੈ।

ਜੇ ਹਰ ਵਾਰ ਖਰੀਦਦਾਰੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਸੋਚ ਲਿਆ ਜਾਵੇ ਕਿ “ਕੀ ਮੈਨੂੰ ਇਸਦੀ ਸੱਚਮੁੱਚ ਲੋੜ ਹੈ?” ਤਾਂ ਕਈ unnecessary ਖਰਚਿਆਂ ਤੋਂ ਬਚਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

Be Careful With Loans and EMIs

ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ loan ਅਤੇ EMI ਨੇ ਮਹਿੰਗੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਖਰੀਦਣਾ ਆਸਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਪਰ ਆਸਾਨ payment ਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਚੀਜ਼ ਸਸਤੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।

ਕਿਸੇ ਵੀ loan ਜਾਂ EMI ਨੂੰ ਲੈਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ interest, repayment period ਅਤੇ total payment ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਨੌਜਵਾਨ ਅਕਸਰ ਆਪਣੀ current income ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਫੈਸਲਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪਰ income future ਵਿੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀ ਰਹੇ, ਇਹ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵੱਡੀ financial commitment ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਸੋਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਕੁਝ ਮਹੀਨਿਆਂ ਲਈ income ਘੱਟ ਹੋ ਜਾਵੇ ਤਾਂ payment ਕਿਵੇਂ ਹੋਵੇਗੀ।

Start Learning About Investments

Savings ਅਤੇ investment ਇੱਕੋ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ ਹਨ।

Savings ਦਾ ਮਕਸਦ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਪੈਸੇ ਨੂੰ future use ਲਈ ਰੱਖਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ investment ਵਿੱਚ ਪੈਸੇ ਨੂੰ ਕਿਸੇ asset ਜਾਂ financial product ਵਿੱਚ ਲਗਾ ਕੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਉਸਦੀ value ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ investment ਬਾਰੇ ਸਿੱਖਣਾ ਜਲਦੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਬਿਨਾਂ ਸਮਝੇ ਕਿਸੇ scheme ਜਾਂ product ਵਿੱਚ ਪੈਸਾ ਨਹੀਂ ਲਗਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।

ਕਿਸੇ ਵੀ investment ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸਦਾ risk, return, charges ਅਤੇ time period ਸਮਝਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਸਿਰਫ਼ ਇਸ ਲਈ ਪੈਸਾ invest ਨਾ ਕਰੋ ਕਿਉਂਕਿ ਕੋਈ ਦੋਸਤ, social media creator ਜਾਂ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਵਾਲਾ ਉਸਦੀ recommendation ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।

Make Money Goals

ਪੈਸੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ goals ਹੋਣ ਤਾਂ financial planning ਆਸਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਜੇ ਤੁਹਾਡਾ goal ਅਗਲੇ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ higher education ਲਈ ਪੈਸਾ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ monthly saving plan ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ bike, car, ਘਰ, business ਜਾਂ travel ਵਰਗੇ goals ਲਈ ਵੀ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ planning ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।

Goal ਜਿੰਨਾ clear ਹੋਵੇਗਾ, ਉੱਨਾ ਹੀ ਇਹ ਸਮਝਣਾ ਆਸਾਨ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਕਿੰਨਾ ਪੈਸਾ ਬਚਾਉਣਾ ਹੈ।

Financial Literacy Should Start Early

Financial literacy ਸਿਰਫ਼ ਵੱਡੀ salary ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਹਰ ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੀ ਕਮਾਈ ਨੂੰ ਸਮਝਦਾਰੀ ਨਾਲ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਨੌਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ ਬਣੀਆਂ financial habits ਅੱਗੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਨਾਲ ਰਹਿ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਜੇ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਹੀ budget ਬਣਾਉਣ, saving ਕਰਨ, loans ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਅਤੇ ਆਪਣੇ goals ਲਈ planning ਕਰਨ ਦੀ ਆਦਤ ਬਣ ਜਾਵੇ ਤਾਂ future ਵਿੱਚ ਕਈ financial decisions ਲੈਣਾ ਸੌਖਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਕਮਾਈ ਵਧਾਉਣ ਲਈ skills ਸਿੱਖਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ, ਪਰ ਕਮਾਈ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਦੀ skill ਵੀ ਉੱਨੀ ਹੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ।

ਅਸਲ financial progress ਸਿਰਫ਼ ਇਸ ਗੱਲ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਮਾਪੀ ਜਾਂਦੀ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਕਿੰਨਾ ਕਮਾਉਂਦੇ ਹੋ। ਇਹ ਵੀ ਦੇਖਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ income ਨੂੰ ਕਿੰਨੀ ਸਮਝਦਾਰੀ ਨਾਲ manage ਕਰਦੇ ਹੋ। ਇਸ ਲਈ earning ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਪੈਸੇ ਬਾਰੇ ਸਹੀ knowledge ਬਣਾਉਣਾ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਦਮ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।